Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography
Zvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivna
 

uređuje Dragan Bajović

Knjigu Dragana Draškovića (Narodni muzej Kraljevo, 2016) Andrej Vujnović, muzejski savetnik iz Beograda vidi kao knjigu o formiranju Kraljeva kao privrednog i socijalnog identiteta i knjigu o fotografiji kao dokumentu koji je pouzdani svedok  formiranja i razvoja grada

Kad sam počeo da koncipiram svoje izlaganje činilo mi se da bi bilo suvišno da ja u Kraljevu govorim o uvaženom kolegi Draganu Draškoviću. Ipak sam se, međutim, odlučio da i o njemu nešto kažem zbog toga što ne mora biti suvišna jedna recepcija delatnosti kolege Draškovića u muzejskoj oblasti koju ima relevantni posmatrač sa strane. Predstavljam se kao relevantan posmatrač, što nije preterano skromno, ali mislim da je potrebno to reći zbog toga što sam gotovo od početka svedok muzejskog rada kolege Draškovića iz prvoga reda, ako ne i sa same pozornice, pa možda i iza pozornice pošto smo se oko raznih muzejskih poslova sastajali i kao saradnici, ali i kao „konkurenti“. Da kažem, kako ne bih ostavio prostor domišljanju da se ovo poslednje odnosi na „konkurenciju“ oko nekih otkupa.

U vezi sa ovim izneću još jedan lični momenat i sa njima ću završiti: Knjiga Kraljevo od varoši do grada me je podsetila da je Kraljevo između ostalog bio i grad izbeglica. Čitamo da su u njemu našli dom Rusi izbegli iz domovine nakon Oktobarske revolucije. Podsećam da su se u njemu u Drugom svetskom ratu uz Slovence obreli i Srbi koji su sklanjali od genocida u NDH-aziji. Ne znam, ali sam uveren da je i poslednja generacija srpskih izbeglica našla utočište u Kraljevu. Ovo govorim zbog toga što je jedan od onih koji su se u 1941. sklonili u Kraljevo bio i slikar Mirko Počuča - jedan od većih donatora kraljevačkog muzeja. U Muzeju Like u Gospiću pred početak građanskog rata u Jugoslaviji u kome sam radio otovrena je njegova spomen-zbirka koju je slikar poklonio svom rodnom gradu.

Dakle, pratio sam kako Narodni muzej u Kraljevu uzrasta do uzorne mere preko sređivanja prostora, zatim kroz kompletiranje muzejskog kadra, bio svedok povećanja zbirki novim akvizicijama, definisanja stalne postavke, rada na velikim povremenim izložbama kakve su bile Doba svetlosti, Krunisanje srpskih vladara ili poslednja Jelena velika kraljica,  i sve to u vremenu koje kulturnim delatnostima, a među njima ni muzejskoj nikako nije išlo na ruku. Još ću samo da spomenem saradnju sa kolegom Draškovićem u telima muzejskog društva Srbije kako bih dao validnost vlastitoj izjavi da sam relevantan posmatrač.

U turbulentnim vremenima naše društvene tranzicije nije bilo lako zadržati ni postojeći nivo muzejske delatnosti, a kamo li ga svake godine sve više podizati. Mislim da se neovisno o tome što je trenutak prigodan mora priznati da je to u znatnoj meri pošlo za rukom Narodnom muzeju u Kraljevu u vreme u kome je na njegovom čelu Dragan Drašković i zbog toga što je on njegov rukovodilac.

Podsetio bih vas na Ničeovu tvrdnju koja stoji u osnovi savremenog postmodernističkog pluralizma da ne postoje činjenice nego samo tumačenja, samo interpretacije. Ova tvrdnja koja je u sukobu sa našim uobičajenim zdravorazumskim shvatanjem ne samo da se može retorički koristiti u oblasti muzeologije nego ona unutar nje već određuje vrednosti: jedva da je prošlo desetak dana otkad je profesor Dragan Bulatović Narodni muzej u Kraljevu svrstao među one retke muzejske institucije u Srbiji u čijim je stalnim postavkama moguće sresti „interpretirane kontekste koji korespondiraju sa našim vremenom i sadašnjom publikom“, kako on učeno kaže iznoseći ocenu rada kraljevačkog muzeja.

Samo se u alternativnoj istoriji može govoriti o tome da bi muzej postigao iste ili čak veće rezultate i da na njegovom čelu nije bio Dragan Drašković. Uspeh ovoga muzeja svakako je velikim delom rezultat predanosti i umeća realnog sagledavanja vremana u kome se Narodni muzej u Kraljevu nalazio te maksimalnog ostvarenja mogućnosti koje su mu se u oskudnom vremenu otvarale. Proći sa svojom institucijom između Scila i Haribdi našeg političkog života u poslednje dve decenije koliko kolega Drašković rukovodi Narodnim muzejom podrazumevalo je uistinu vrsnog krmaroša.

Ali, mi se ovde nismo okupili da bi iznosili hvaleći ono što Narodni muzej u Kraljevu postigao za vreme rukovođenja Dragana Draškovića. Aktivnostima Narodnog muzeja koje smo pobrojali, a koje su pretpostavka postojanja muzejske institucije i najuža funkcija zaštite pokretnih spomenika kulture svakako treba dodati i izdavačku delatnost Narodnog muzeja u Kraljevu. Kroz stručne i naučne radove publikovane u katalozima muzeja, u Našoj prošlosti i pojedinim tematskim zbornicima poput Zbornika Žiča, istorija umetnost ili  Rudo Polje, Karanovac, Kraljevo Narodni muzej je predstavljao vlastiti rad, ali i uvodio sve više standarde za njegovo obavljanje. Poslednja na popisu izdanja Narodnog muzeja je knjiga zbog koje smo večeras ovde da bismo je predstavili – Kraljevo od varoši do grada koju je napisao Dragan Drašković. To je knjiga koja je istovremeno monografija Kraljeva i katalog zbirke fotografija i razglednica kraljevačkog muzeja. (Ovde samo mala napomena: među 683 – kataloške jedinice u katalog je upisano i četrdesetak grafika i arhivskog materijala u užem smislu - vozačkih dozvola, dopisa, oglasa, akcija, svedočanstva, diploma, poziva, računa...). Prikazi Kraljeva na njima su razvrstani u dvadesetjednu rubriku od – Panorama do Kraljeva u Prvom ratu.

U Uvodnom delu autor akcentuje ono sporo pletenje kojim nastaje urbanistički okvir, i još sporiji tok formiranja autoriteta gradskih institucija i građanske svesti. Pred nama u monografiji kao u romanu grad izrasta u junaka – pomenute su i njegove zvezde i to i ljudi – Milenko Vesnić, Dobrivoje Božić, Milivoje Cvrčanin, Stojan Stojić – i građevine – crkva Svete Trojice, Gospodar Vasin konak, zgrada stare škole i sreskog načelstva, spomenik srpskim ratnicima, ali, ponavljam, interes je pre svega posvećen strukturama koje su u razdoblju jedva većem od stotinjak godina današnje Kraljevo prevele iz varoši u grad. Donji vremenski okvir u knjizi je godina 1832. u kojoj su udareni blezi pojedinih ulica čime počinje istorija Kraljeva kao varoši pod imenom Karanovac (Što je podsetimo se prevod na turski prvobitnog imena Rudo Polje). Izgradnjom prvih fabrika u drugoj polovini 19, a naročito dvadesetih i tridesetih godina 20. stoleća počinje istorija Kraljeva kao grada i ona se u knjizi prati do 1941. godine.

Knjiga Kraljevo od varoši do grada je završni kamen u konstrukciji ispod koje su knjige Staro Kraljevo i Pozdrav iz Kraljeva i opširni Draškovićev tekst Iz istorije urbanog razvoja Kraljeva i Rudo Polje – Karanovac – Kraljevo 1476 -1915.

Kroz ovaj tip radova koji obrađuju istu temu Narodni muzej u Kraljevu pokazuje sposobnost kontinuiranog dorađivanja povesti kao samospoznaje i osnažuje se za pouzdano i blagovremeno markiranje i odabir u savremenosti onoga što će dobiti auru muzejskog predmeta kao istorijskog svedočanstva.

Autor je pristupio pisanju i komponovanju ove knjige zapitan o odnosu starog i novog u prošlosti, o promeni, o oštrim ivicama sadašnjeg i romantičnoj razlivenosti prošlog te neizbežnosti dijaloga između starog i novog na kojem uostalom kao na najširoj osnovi i počiva smisao i zadatak muzeja. Muzejska rekonstrukcija prošlosti je osvetljavanje zatamnjenih delova istorije ili vraćanje oštrine slikama prošlosti koje je narodna tradicija značajno izmenila, da ne kažemo iskvarila. Drašković je to uradio rušenjem mita koji početni momenat urbanizacije Kraljeva datira u početak osamdesetih godina 19. stoleća i upisuje u zasluge tadašnjeg predsednika opštine Jovana Sarića. Drašković je zasluge vratio planeru Lazi Zubanu i kapetanu Podibarskog sreza Petru Lazareviću Cukiću koji je započeo realizaciju Zubanovog plana pola stoleća pre Sarića.

Ako ne cepidlačimo možemo da kažemo da su istovremeni početak procesa razvoja Kraljeva od varoši do grada i početak fotografije. Rečeno je već da je Draškovićeva obrada istorije Kraljeva na osnovu fotozapisa fokusirana na period od 1832 do 1941, period u kome se fotografija pojavila – bilo je to 1839 – i etablirala kao pouzdano svedočanstvo ličnosti, objekata i dešavanja u pojedinom trenutku i mestu. Drašković sasvim opravdano konstatuje: „Najbolji čuvari starog Kraljeva bili su kraljevački fotografi i izdavači razglednica.“ Knjiga Kraljevo od varoši do grada predstavlja novu konstrukciju i novo tumačenje zatečenog i novonabavljenog muzejskog materijala. Značaj građe kojom je uvećana zbirka fotografija i razglednica kraljevačkog muzeja nije iscrpljen time da one budu samo ilustracije. Fotografski dokumenti o Kraljevu kao gradu, kao institucijama i kao ljudima odredili su i strukturu knjige. Knjiga ispred nas je knjiga o gradu kao urbanoj činjenici, ali ne samo to. Ona je knjiga o formiranju Kraljeva kao privrednog i socijalnog identiteta i knjiga o fotografiji kao dokumentu koji je pouzdani svedok  formiranja grada, ali istovremeno i „svedok“ vlastitog razvoja.

Knjiga nas upoznaje sa tim da je fotografija najpre, oko sredine 19. stoleća, gost Kraljeva: u varoš je Kraljevčani donose sa svojih putovanja i iz mesta školovanjaBeograda, Kragujevca, Niša, Beča, Pešte, Berlina, Pariza, Ciriha, Moskve. Fotografiju potom u drugoj polovini 19. stoleća u Kraljevu izraćuju putujući fotografi. Krajem istog stoleća fotografija nastaje u kraljevačkim fotografskim ateljeima. Istovremeno Kraljevo od varoši do grada je i knjiga o istoriji fotografije koja postaje sredstvo šire komunikacije od momenta kad se postavlja na revers dopisne karte i kada se od 1900 štampa u kraljevačkim knjižarama i štamparijama.

Svoje izlaganje završavam onako kako sam i počeo: pohvalom  Dragana Draškovića zbog toga što ova knjiga svedoči da on nije samo sedeo u muzeju, njime rukovodio i vrebao pogodan trenutak da Kairosa – grčkog boga dobrog trenutka – zgrabi za pramen kose. Ova knjiga-katalog je samo poslednja u nizu bibliografskih jedinica koje Dragana Draškovića predstavljaju kao verodostojnog muzejskog stručnjaka koji je taj epitet zaradio bavljenjem internim muzejskim radom u okviru zbirki kojima rukovodi – radom koji počinje istraživanjem i nabavkom pojedinih muzealija, a završava njihovim kontekstuiranjem.

Andrej Vujnović

muzejski savetnik

Beograd

 

 

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

1 Comments

  • Gost - Foto MM

    Gost - Foto MM

    Postovani, interesuje me fotografija sa korice knjige, tj. njen autor. Da li je u pitanju Avram Ciric-Erdoglija, a ako nije ko jeste?
    Unapred zahvalna.
    • Ime: Foto MM