Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography

Ocena korisnika:  5 / 5

Zvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivna
 

13. oktobar 2017.

Od danas, uz saglasnost dr Milana Matijevića, autora knjige „Kolonije u Kraljevu“, portal Krug će objavljivati tekstove o nekadašnjiim kraljevačkim kolonijama, čiji naziv potiče od latinske reči colonus: naseobine, naselja došljaka

Srbija je iz Prvog svetskog rata, sa saveznicima, protiv Austrougarske i Nemačke, izašla kao pobednica i dobila ratnu odštetu i inostrane kredite za oporavak u ratu uništene privrede. Ova sredstva, Vlada nove države (Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca) usmerava u privredni razvoj. U zemlji otpočinje izgradnja brojnih industrijskih objekata. Kako bi se obezbedili uslovi za stanovanje nove stručne radne snage koja je našla zaposlenje u novopodignutim industrijskim pogonima, grade se namenska naselja, koja se popularno nazivaju „kolonije“. U Srbiji je u novim privrednim centrima izgrađen veći broj kolonija: fabričkih, rudarskih, železničkih i drugih.

U državnom planu oporavka i razvoja privrede, Kraljevo je dobilo poseban značaj. Tome je doprineo povoljan geografski i saobraćajni položaj grada, jer je Kraljevo bilo raskrsnica putnih pravaca u zapadnoj Srbiji. U grad je 1910. godine stigao prvi voz koji se kretao prugama uzanog koloseka, a 1911. godine završena je pruga do Čačka.

U strategiji obnove i razvoja zemlje, u Kraljevu i okolini se lociraju značajni industrijski kapaciteti: Železnička radionica za opravku lokomotiva i proizvodnju putničkih i teretnih vagona, Vojno-tehnički zavod za proizvodnju aeroplana, Topionica olova, državni magacini, strugare i mlinovi, električne centrale, trgovačka, industrijska i druga privredna društva.

Tokom 1922. godine, sredstvima Ministarstva građevina, otpočinje izgradnja Železničke radionice. Nakon obavljenih pregovora između Ministarstva vojske i mornarice i  nadležnih organa Opštine kraljevske,obezbeđena je lokacija za izgradnju „Stalnog aerodroma“ u Divljempolju pored Kraljeva.Pored aerodroma, 12. septembra 1926. godine otpočinje izgradnja „Državne radionice za proizvodnju aeroplana i motora“. Fabrika aviona otpočela je sa radom 14. oktobra 1927. godine, a Železnička radionica 1936. godine.

Ubrzani privredni razvoj prati izgradnja stovarišta za građevinski materijal, drvenu građu, metalnu robu, prerađenu kožu, tekstilnu robu, magacina za namirnice.

Sredinom 1929. godine otpočinju da saobraćaju vozovi normalnog kolseka na relaciji Kragujevac – Kraljevo. Nastavlja se gradnja pruge normalnog koloseka kroz Ibarsku dolinu, prema Raški i Kosovskoj Mitrovici. Ovim Kraljevo postaje značajna raskrsnica železničkog saobraćaja uzanog i normalnog koloseka, kao i putnih pravaca jugozapadne Srbije.

Ovakav privredni razvoj menja privrednu struktura u Kraljevu. Trgovačko-zanatska privreda sve više dobija odlike industrijske privrede.

Novi industrijski i saobraćajni kapaciteti zapošljavaju veliki broj nove stručne radne snage. U Kraljevu se stanovništvo od oko 2.500 posle prvog svetskog rata povećava 1927. godine na 8.000, a 1940. godine dostiže broj od više od 11.000 stanovnika.

Zbog priliva velikog broja nove stručne radne snage, koja se zapošljavala u novootvorenim kraljevačkim firmama od 1922. do 1940. godine, bilo je potrebno obezbediti velike površine stambenog prostora i stambenih jedinica. Zahtevi za stručnom radnom snagom podstakli su ubrzanu urbanizaciju na području grada Kraljeva. Opštinska uprava Kraljeva namenjuje i prodaje državnim organima prostor za gradnju industrijskih objekata i „planskih“ stambenih naselja. Lokacije za gradnju ovih naselja Opštinska uprava je dodeljivala investitorima na praznim prostorima i na rubnim delovima „varoškog rejona“.

Finansiranje izgradnje „planskih“ naselja vršila je država preko resornih ministarstava ili nadležnih direkcija. Stanovi u novoizgrađenim naseljima bili su, za to vreme, sa visokim komforom, sa tekućom vodom, kupatilom i „engleskim klozetom“. Ova izgrađena naselja u Kraljevu, manja ili veća, u to vreme nazivaju se popularno „kolonije“.

Naziv „kolonija“ ulazi u službenu upotrebu i postaje adresa izgrađenih naselja. Ispred naziva „kolonija“ dodaje se i prošireni naziv, što ukazuje na namenu stambenog prostora i njihove korisnike, odnosno stanare.

U Kraljevu, između 1924. i 1940. godine, izgrađeno sedam namenskih naselja – „kolonija“, koje su se nazivale: „Oficirska kolonija“, „Francuska kolonija“, „Ratarska kolonija“, „Železnička kolonija“, „Činovnička kolonija“,  „Nova železnička kolonija“, „Nova kolonija“. Ova naselja su viš eputa menjala nazive, pa je u jednom periodu, za jednu kolonijubilo više imena u upotrebi. Neke kolonije su nazive menjale prateći transformacijefirmi za koje su građene.

U toku oktobra 1941. godine, nakon masovnog streljanja talaca od strane nemačkog okupatora, kraljevačka preduzeća ponovo su ostala bez stručnjaka pa je trebalo nanovo u grad doseliti kvalifikovane radnike i obezbediti uslove za njihovo stanovanje.

Posle Drugog svetskog rata grade se nova stambena naselja. Ona se takođe nazivaju „kolonije“. Između 1948. i 1952. godine izgrađena su nova naselja: „Gradska kolonija“ i „Samačka kolonija“ i  naselje „Đuro Đaković““.

Nakon urbanističkog sređivanja grada, proširenja gradskog urbanističkog područja, izvršene promene stambene politike i davanja naziva po ulicama, prestaju da se grade namenska naselja. U ovim naseljima se grade ulice sa komunanom infrstrukturom,prema kojima se određuju nove adrese, a izraz „kolonija“ se  više ne upotrebljava za navedena naselja.

               Nastaviće se....

 

 

 

 

 

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

0 Comments

Vreme

Kraljevo Serbia Partly Cloudy (night), 0 °C
Current Conditions
Sunrise: 6:45 am   |   Sunset: 4:4 pm
99%     3.1 m/s     33.153 bar
Forecast
SUB Low: 0 °C High: 11 °C
NED Low: 2 °C High: 11 °C
PON Low: 2 °C High: 5 °C
UTO Low: -2 °C High: 3 °C
SRE Low: -6 °C High: 5 °C
ČET Low: 3 °C High: 9 °C
PET Low: 1 °C High: 6 °C
SUB Low: 0 °C High: 6 °C
NED Low: -2 °C High: 3 °C
PON Low: -1 °C High: 5 °C