Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography

Ocena korisnika:  5 / 5

Zvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivna
 

iz knjige Milana Matijevića

Od 1927. do 1938. u Dositejevoj ulici u Kraljevu izgrađeno je šest velikih i pet malih zgrada za kadrove Fabrike aviona; od nekadašnje Oficirske kolonije, posle izgradnje 25 zgrada pre 40 godina, ostali su samo Vojni hotel i jedna manja zgrada

Posle završenog Prvog svetskog rata 1918. godine novostvorena država, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, počela je da preduzima brojne mere za obnovu i jačanje svoje odbrambene sposobnosti. U okviru ove strategije, država se opredelila da se u Kraljevu izgrade „stalni aerodrom“ i „Fabrika aeroplana i motora“. O ovome su beogradske novine „Trgovački glasnik“, u broju 240, od 25. oktobra 1925. godine, pisale: „Povodom projekta da se u Kraljevu podigne Fabrika aviona, velika i razgranatog kapaciteta, jedna francuska grupa učinila je našoj državi izvesnu ponudu o kojoj će Ministarski savet uskoro rešavati.“

Država je 12. septembra 1926. godine registrovala firmu pod nazivom „Državna radionica aeroplana i motora u osnivanju sa sedištem u Kraljevu“.

Za izgradnju Fabrike aviona, Opštinska uprava je sa Ministarstvom vojske i mornarice, namenski opredelila lokaciju na površinama zvanim Divlje polje, u katastarskoj opštini Sirča. Površinu namenjenu izgradnji „stalnog aerodroma“ i „Državne fabrike aeroplana i motora“, država je otkupila od većeg broja vlasnika katastarske parcele. Nakon sprovedenih zakonskih postupaka, otkupljeno zemljište postalo je državno vlasništvo i upisano je u katastru pod nazivom „Državno dobro – Ministarstvo vijske i mornarice“, što se može videti iz katastarskih knjiga iz 1936. godine.

Za izgradnju i vođenje Fabrike aviona bili su potrebni vojni stručni kadrovi. Za njih je bilo potrebno izgraditi, po tadašnjim standardima, komforne stanove.

Imenovano rukovodstvo Državne radionice je preduzelo operativne mere za obezbeđenje lokacije za izgradnju potrebnog broja stanova. U dogovoru sa Opštinskom upravom, lokacija je obezbeđena u blizini buduće fabrike – sa desne strane Državnog kragujevačkog druma (današnja Dositejeva ulica), idući ka Kragujevcu, preko puta nove kasarne izgrađene za potrebe vojnog vazduhoplovstva za Fabriku aviona. Lokacija je bila udaljena od centra grada oko dva i po kilometra. Izgradnju stambenih zgrada je finansiralo Ministarstvo vojske i mornarice. Ovo naselje je 1937. godine u katastar upisano pod nazivom „oficirski stanovi“.

Od 1927. do 1938. godine igrađeno je više stambenih zgrada različitih veličina (šest velikih i pet malih). Zgrade su glavnom fasadom i ulazima bile okrenute prema Kragujevačkom drumu. Sa zadnje strane zgrada bio je prostor za manje bašte.

Ove stambene zgrade su imale prizemlje i spart. Svaka od ovih šest zgrada je imala po tri ulaza. Na svakom ulazu je bilo po osam stanova (u jednoj zgradi ukupno 24, odnosno u šest zgrada – 144 stana). Stanovi su imali puni komfor: tekuću vodu, „engleske klozezte“ sa kupatilom, električnu rasvetu. Svaki stan je imao po jednu lođu, otvorenu prema ulici. Za zagrevanje stanova bilo je previđeno korišćenje drva i uglja. Svaki stan je imao na raspolaganju po jednu podrumsku prostoriju sa drvenim pregradama.

Nakon šš+to je podignuto ovih šest zgrada, nastavljena je izgradnja još pet manjih, na istoj strani puta, prema „Banovinskoj bolnici“, odnosno prema gradu. I manje zgrade su pružale pun komfor. One su imale prizemlje i sprat i samo po jedan ulaz. U svakoj zgradi se nalazilo po osam stanova.

Uporedo sa završetkom izgradnje vojnih stanova, formirana je ulična gradska infrastruktura. Ulica je 1930. godine dobila naziv Ulica generala Radisava Stanojlovića, u znak sećanja na preminulog izaslanika kralja Aleksandra i komandanta Vojnog vazduhoplovstva, koji je 1924. godine položio kamen temeljac, za izgradnju Radionice za eroplane i motore u Kraljevu.

U novoizgrađene zgrade useljavana su vojna lica i stručno osoblje Fabrike aviona. Službeni naziv naselja bio je „Oficirski stanovi“. Međutim, najčešće je upotrebljavan izraz „Oficirska kolonija“. Ovaj naziv je ostao u upotrebi i posle završetka Drugog svetskog rata, skoro do 1960. godine.

Deo izgrađenih oficirskih stanova ustupljen je na korišćenje stručnjacima iz francuske fabrike „Brege“ (Bregeut), koja je Srbiji prodala licencu za proizvodnju aviona u Kraljevu.

Na prostoru nekadašnjeg naselja „Vojni stanovi“, odnosno Oficirska kolonija u danas Dositejevoj ulici, 1977. godine otpočelo je rušenje starih stambenih zgrada i izgradnja novog stambenog naselja od 25 zgrada, spratnosti od dva do šest spratova). Gradnja u ovom naselju išla je preko Stambenog preduzeća iz Kraljeva za potrebe Jugoslovenske narodne armije, kraljevačkih preduzeća, ustanova, zdravstva i škola.

 

Posle podizanja novih zgrada, na mestu nekadašnje Oficirske kolonije, od starih građevina do danas su ostali: zgrada Kluba vazduhoplovstva (pretvorena u vojni hotel) i do nje jedna manja stambena zgrada koja ima prizemlje, sprat i jedan ulaz.

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

0 Comments

Vreme

Kraljevo Serbia Partly Cloudy (night), 0 °C
Current Conditions
Sunrise: 6:45 am   |   Sunset: 4:4 pm
99%     3.1 m/s     33.153 bar
Forecast
SUB Low: 0 °C High: 11 °C
NED Low: 2 °C High: 11 °C
PON Low: 2 °C High: 5 °C
UTO Low: -2 °C High: 3 °C
SRE Low: -6 °C High: 5 °C
ČET Low: 3 °C High: 9 °C
PET Low: 1 °C High: 6 °C
SUB Low: 0 °C High: 6 °C
NED Low: -2 °C High: 3 °C
PON Low: -1 °C High: 5 °C