Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography

Ocena korisnika:  0 / 5

Zvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivnaZvezda neaktivna
 

18. decembar 2018.

Varoš koja je pre početka I srpskog rata imala između 5.000 i 6.000 stanovnika, primila je najmanje deset puta više izbeglica iz Podrinja, Mačve, Šumadije; ovu činjenicu uz brojne druge otkriva edicija Istorijskog arhiva „Kraljevo u Velikom ratu“

Promocijom upravo objavljene četvorotomne edicije „Kraljevo u Velikom ratu“, čiji je autor penzionisani artiljerijski major Rade Vukosavljević, Istorijski arhiv grada na Ibru obeležio je svoj 58. rođendan

Na mapi čuvara nacionalnog i kulturnog identiteta, Istorijski arhiv Kraljevo ima posebno mesto, jer sređuje i trajno čuva arhivsku građu, ali naša delatnost je zaokružena tek kada na osnovu tako sređene i čuvane građe ispričamo priču poput ove koja nas je danas ovde okupila“, rekla je pozdravljajući sve one koji su došli da zajedno sa zaposlenima u kraljevačkom Istorijskiom arhivu obeleže 58. rođendan te ustanove, direktorka Arhiva Vesna Milojević. Ona je ocenila da je najnoviji izdavački poduhvat Istorijskog arhiva najverovatnije najveći u poslednjoj deceniiji, pohvalivši grad Kraljevo kao pokrovitelja ovog izdanja.

- Mislim da smo dali dobar primer svim ostalim institucijama i ustanovama u Srbiji kako treba da se ophoditi prema svojoj prošlosti i precima – istakla je Milojević.

Autor edicije „Kraljevo u Velikom ratu“, penzionisani artiljerijski major Rade Vukosavljević, prema oceni kritičara, uspeo je da „na sveobuhvatan način, posle višemesečnog rada, osvetli borbe u okolini Kraljeva novembra 1915. godine“.

Autor kao posebno značajan dokument ističe „Delovodnik borbenih dejstava Četvrtog pešadisjkog puka“, koji je objavljen na 34 stranice

Vojni istoričar, pukovnik Mile Pršić odao je priz, gde se po danima i časovima tačno prikazuju sve borbeneaktivnosti ovog puka na planini Čemerno i šire, i gde se tačno vide gubici naše vojske.

- Značajan dokument je i izveštaj koji je pukovnik Miloš Vasić dostavio vojvodi Živojinu Mišiću o tome kako su austrougarske trupe postupae prema srpskim civilima i stanovništvu – pojasnio je Vukosavljević.

Prema njegovim rečima, Prva srpska armija organizovala je jako odbranu cele Ibarske klisure. Austrougarska vojska nije uspela tu odbranu da probije na reci Dubočici, već su pokupili srpske civile i izbeglice i gurali ih ispred sebe, kako srpske trupe ne bi pucale na svoje ljude. Kada su to videli, naši vojnici počeli su da bacaju naoružanje i odmah je više od 500 njih napustilo svoje položaje, zato što nisu želeli da pucaju u svoj narod. Svesno su otišli u austrougarsko zarobljeništvo. Jedna trećina njih nikada se nije vratila svojim kućama.

Nedovoljno je poznati da je pre početka Prvog srpskog rata Kraljevo imalo između 5.000 i 6.000 stanovnika, a broj izbeglica prispelih iz Podrinja, Zapadne Srbije, Mačve, Šumadije i Niša, prema tvrdnjama nekih istoričara bio je oko 70.000. Neki tvrde da ih je bilo i do 100.000. 

- Zato je vojvoda Mišić odlučio da sam grad ne brani, već da povuče prednji kraj svojih jedinica na liniju Lakat – Kosmajica  - Vranovac i da tu organizuje glavnu odbranu kako bi zaustavio nastupanje austrougarskih trupa prema Raški, gde su se u to vreme nalazile srpska Vrhovna komanda i Vlada. Tako je obezbedio da se što veći broj civila, izbeglica, vojne opreme i jedinica, izvuče uz Ibarsku klisuru. Na tim položajima vojvoda Mišić je uspeo četiri dana da održi neprobojan front. Sa tih položaja su ispaljeni možda i poslednji plotuni artiljerije srpske vojske. Na tim položajima bilo je velikog stradanja, posebno na brdu Vranovac, gde je samo 9. novembra 1915. godine stradalo 27 vojnika, ranjeno 96, a kontuzovano njih 37. Tog dana, sa tog položaja ispaljeno je više od 286.000 metaka i bačene su 124 bombe. To je bila opšta ljudska klanica, jer su u nedostatku artiljerije srpski vojnici koristili ručne bombe – kaže Vukosavljević.

Priznanje autoru za obiman i uspešno obavljeni posao kakvim se, rekao je, najčešče bave čitave ustanove i institucije, a ova edicija je delo jednog čoveka, odao je  pukovnik Mile Pršić, koji je pohvalio autorov pristup i doprinos istorijatu srpske vojske koja je, predvođena velikim vojnim stratezima, dala ogroman doprinos slamanju vojnog saveza Centralnih sila u Prvom svetskom ratu.

I akademik dr Vasilije Krestić, kao predsedavajući  Odbora za proučavanje genocida nad spskim i drugim narodima u Jugoslaviji, pohvalio je posvećenost autora da od zaborava sačuva velike žrtve sprske vojske i naroda.

- Ovo je jedno od retkih dela koje pokazuje put kojim treba da ide celokupno naše društvo, da ne zaboravimo pretke koji su položili svoje živote u temelje naše države – poručio je Krestić.

Govoreći  o knjizi gradonačelnik Kraljeva dr Predrag Terzić istakao je da ovo četvorotomno izdanje „objašnjava istoriju koja se događala na jednoj mikro lokaciji, Istoriju Velikog rata koji je u jednom trenutku za središte borbe imeđu Kraljevine Srbije i Austrougarske imao Kraljevo i njegovu okolinu“.

- Vukosavljević je  uspeo da na najbolji mogući način predstavi događaje od pre nešto više od sto godina koji su se odigrali na našem području.  Mi smo kao grad nastojali da podržimo i finansijski pomognemo izdavanje ovakvog dela, a nastojali smo da pronađemo i druge načine, kako bismo obeležili sto godina od završetka rata – rekao je Terzić, podsetivši između ostalog na rekonstrukciju spomenik na Trgu srpskih ratnika, posvećenog ratnicima iz balkanskih ratova i Prvog svetskog rata i na obeležavanje mesta gde je Vrhovna komanda funkcionisala na našim prostorima funkcionisala pre više od jednog veka.

Naslovna fotografija: Snimak S. Jakovljevića Berlinca (Zapaljen most na Ibru od Austrijanaca) 1918, razglednica 9 x 14 cm, Edition Čakalović Zagreb NMKV I - 1820

 

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

0 Comments