Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography

Ocena korisnika:  5 / 5

Zvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivna
 

piše Tripo Spahić

Već sedam decenija srpsko narodno graditeljstvo je potpuno zaboravljeno i u Ratini, i u Kraljevu uopšte; umesto „srpskih kuća“ u arhitekturi se primenjuju stilovi koji nemaju nikakve veze sa tradicionalnim srpskim graditeljstvom

Graditi kuću na drumu, kako to opisuje Jovan Cvijić, definišući prostor na kom je nastajala Srbija, nije značilo samo stalni udar osvajača, već kontinuirani uticaj različitih stilova, sintezu Istoka i Zapada, Severa i Juga. Taj proces je najočigledniji u umetnosti, a najzanimljiviji u arhitekturi. Pogotovu kada su u pitanju anonimni, narodni neimari koji svoje znanje ne stiču na prestižnim evropskim univerzitetima ili putujući po zemljama bogate graditeljske tradicije. Srpski seljak, neopterećen fakultetskim obrazovanjem i istančanim ukusom školovanih zapadnih majstora, vekovima na Balkanu stvara prvo seosku, a potom i gradsku kuću, konake, drvene crkve, pokazujući svoj osećaj za prostor kao trajni pečat etosa iz kog potiče. Osnovni problem u ovoj oblasti je to što nikada ranije evidenciji narodnog graditeljstva nije bila poklonjena adekvatna pažnja. Naravno, mnogi su autori, izuzetni naučnici, kulturni i obrazovni radnici, pisali o narodnom graditeljstvu sa aspekta svojih predmeta istraživanja, pisali o pojedinim oblastima ili objektima. Međutim, nikada nije napravljena ozbiljnija evidencija spomenika narodnog graditeljstva praćena odgovarajućom dokumentacijom.

U granicama Plana generalne regulacije "Ratina" nije zadržan duh tradicionalne kuće i načina života. Objekti narodnog graditeljstva ne zadovoljavaju potrebe savremenog stanovanja, pa se umesto njih grade nove kuće, po ugledu na gradske. Stare kuće, koje su bez spomeničkih karakteristika, služe kao magacini, skladišta nepotrebnih stvari ili su napuštene. Zbog toga preostale objekte narodnog graditeljstva koji poseduju spomeničke vrednosti treba sačuvati kao uzor budućim graditeljima kako bi se zadržale karakteristike tradicionalne arhitekture. Neke objekte treba sačuvati u zatečenom stanju, a druge snimiti i sačuvati kroz dokumentaciju.

Kuća Radisava Kostovića

Ova kuća se nalazi u delu Ratine prema naselju Kovanluk, u zaseoku Majdaci. Stambeni objekat, nekada vlasništvo Radisava Kostovića (prodat je nama nepoznatom vlasniku), prizemni je sa otvorenim ugaonim tremom sa lukovima rasporeda tri plus dva. Kuća je građena bondručnom konstrukcijom sa ispunom od ćerpiča, omalterisana je i okrečena u belo. Krovni pokrivač je ćeramida. Sa ugaonog trema dvoja vrata vode u unutrašnjost podeljenu na dve prostorije ― veliku i malu sobu. Stanje kuće danas veoma je loše. Krov prokišnjava, plafoni su se urušili, podovi su potpuno propali, a nedostaju i delovi stolarije. Budući da sadašnji vlasnik kuće ne živi u Ratini trebalo bi je tehnički snimiti i čuvati kroz dokumentaciju.

Domaćinstvo Živorada Lukovića

 U okviru domaćinstva Živorada Lukovića, uz novu kuću sagrađenu u drugoj polovini XX veka, nalazi se prostrana kačara, koš za kukuruz i mlekar. Prema rečima vlasnika, kačaru je pradeda kupio u selu Metikoši i preselio na sadašnju lokaciju. Ovaj ekonomski objekat građen je masivnim talpama, sa širokim tremom ispred ulaza, a krovna konstrukcija na četiri vode pokrivena je ćeramidom. Neposredno uz kačaru postavljen je vrbovim prućem opleteni koš, postavljen na kamenu podzidu i pokriven falcovanim crepom. Koš je novijeg datuma (pedesete godine XX veka) ali je napravljen po ugledu na tradicionalne koševe. Nešto dalje od ova dva objekta, u blizini temelja stare srušene kuće, nalazi se i drveni mlekar, malih dimenzija, pokriven ćeramidom. Mlekar je građen do pola postavljanjem horizontalnih talpi, a zatim vertikalnim šašovcima. Unutra i spolja postavljene su police koje su nekada služile za čuvanje belog mrsa, odnosno za sušenje opranih drvenih posuda. Sva tri objekta su u dobrom stanju, jer ih vlasnici koriste i održavaju.

 

Već sedam decenija srpsko narodno graditeljstvo je potpuno zaboravljeno i u Ratini, i u Kraljevu uopšte. Umesto „srpskih kuća“ u arhitekturi se primenjuju stilovi koji nemaju nikakve veze sa tradicionalnim srpskim graditeljstvom.  Konaci su naše, srpske kuće, i danas prilikom izgradnje domova treba da kopiramo način izgradnje tih kuća, od logike do tehnologije gradnje, jer su mnogo kvalitetnije i zdravije za život .

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

0 Comments