Responsive ThemeForest Wordpress Theme Avada bigtheme.net/wordpress/themeforest/323-avada BIGtheme.net

Typography

Ocena korisnika:  5 / 5

Zvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivnaZvezda aktivna
 

18. agust 2018.

Žiču su pustošili i palili Bugari, Mongoli, krstaši sa zapada, turski osvajači, ali najveća razaranja su joj naneli Nemci koji su, očigledno, bili dobro proučili njen značaj za duhovnost, kulturu i tradiciju srpskog naroda

Crvena gospođo Žičo, iz moga srca izlaziš, koračaš sedmovrata, u pratnji svog ženika sunca, po zrelim talasima žita i stojiš na samom vrhu izabranog trougla u plamenu, prkosiš i suncoseku, i žitoskrvnitelju, iz dva carska ugla pod tobom, koračaš u pravcu svoje visine, i visoke ljubavi,u jedino mogućem pravcu; koračaj, ljubim ti korake,crvena gospođo Žičo”

Vasko Popa

Kad se zemlja umiri, a nebo razbistri, crveni dragulj na uzvišici iznad ravnice zablista u punom sjaju i lepoti. Tako pričaju o lepoti manastira Žiče. O komadu rubina koji na maloj uzvisini božanski sjaji nad Kraljevom i obasjava svetlom pravoslavlja srpski rod već više od osam stoleća.

Da je živ Kostur Radovanov, slikar, mislilac, čudak i slovenski um, sigurno bi, a možda i jeste, na njegovoj slici iznad manastira Žiče plovilo nebom, okruženo pramenovima oblaka, sedam kraljevskih kruna ukrašenih safirima i smaragdima, sedam kruna kraljevske loze Nemanjića.

U manastiru Žiča, posvećenom Hristu Spasitelju, za dve stotine godina krunisano je sedam kraljeva dinastije Nemanjića. Kad su braća, sinovi Stefana Nemanje prinčevi Stefan Prvovenčani i Sveti Sava 1219. godine završili zidanje ove srpske svetinje, koje je trajalo deset godina, odlučili su da to bude manastir za krunisanje srpskih vladara. Kad je manastir Žiča završen i osveštan Sveti Sava je iz Carigrada doveo najpoznatije vizantijske slikare i oslikao njene zidove do poslednjeg milimetra. Istoričar umetnosti Radoš Rakuš tvrdi da je pod freskama tada u hramu bilo 870 kvadratnih metara. Kasnije uništeno freskoslikarstvo obnovio je kralj Milutin, a do danas su ostale samo dve originalne freske i to Uspenje presvete Bogorodice i Raspeće Isusovo.

Pred oltarom ove bogomolje prvi se krunisao njen zadužbinar Stefan Prvovenčani. Krunisao ga je i miropomazao prvi srpski arhiepiskop Sava 1221. godine. Posle Stefana Prvovenčanog, kraljevskom krunom u Žiči okitio se njegov najstariji sin Radoslav koji je poznat po tome što se oženio vizantijskom princezom. Nezadovoljna srpska vlastela svrgnula je Radoslava i na presto dovela njegovog mlađeg brata Vladislava koji je krunisan u manastiru zadužbini svog oca. Sledeći Nemanjić koji je u manastiru stavio  krunu na glavu bio je Radoslavov mlađi brat Vladislav. Za vreme njegove vladavine Mongoli su napadali Srbiju što je oslabilo njegov ugled pa je presto preuzeo najmlađi sin Stefana Prvovenčanog Uroš, koji je bio oženjen Jelenom iz porodice Anžujaca iz Južne Italije. Nasledio ga je, i krunisao se u Žiči njegov sin Dragutin, a potom i Milutin.

Za vreme petovekovnog mraka za naš narod, pod turskom vladavinom u Žiči nije bilo krunisanja srpskih vladara. U njoj su kasnije miropomazani kraljevi Milan i Aleksandar Obrenović, zatim Aleksandar Karađorđević i Petar Drugi Karađorđević koji je krunu stavio kad je imao samo 18 godina 1940. godine.

Avgustovski  dani pred preobraženje u manastiru Žiča u kojoj monahinje, kao pčele u košnici, skrušenog pogleda, lagano i nenametljivo obavlja svoje poslušanije.

Monahinja Doroteja, profesor književnosti priča o burnoj istoriji manastira.

- Sveti Sava i Stefan Prvovenčani su manastir izgradili da bude mesto krunisanja srpskih vladara, sedište arhiepiskopije i centar srpske pravoslavne vere i duhovnosti. Kad je zidanje manastira završeno Sveti Sava se u Nikeji kod grčkog cara Teodora i patrijarha vaseljenskog Manojla izborio za samostalnost Srpske pravoslavne crkve. Sveti Sava je postao prvi srpski arhiepiskop, a njegova rezidencija bila je baš u Žiči - priča monahinja Doroteja.

Stara monahinja, gledajući u otvorene dlanove kao istorijsku čitanku, ističe da je, nakon izgradnje Žiča bila najbogatiji manastir u tadašnjoj državi.

- Stefan Prvovenčani joj je poklonio nekoliko hiljada hektara zemlje, sedam planina sa pravom korištenja prirodnih bogatstava, mnogo stada i pastira i 54 sela koja su bili njeni feudi i koja su radila za manastir. O bogatstvu i sjaju manastira, njegove riznice i darova pročulo se i van države Nemanjića, pa je i zbog toga i zato što je bila centar pravoslavlja za osam vekova 17 puta stradao - govori monahinja Doroteja.

Žiču su pustošili i palili Bugari, Mongoli, krstaši sa zapada, turski osvajači, ali najveća razaranja su joj naneli Nemci koji su bili dobro proučili njen značaj za duhovnost, kulturu i tradiciju srpskog naroda.

- Nemačke štuke su bombardovale manastirska zdanja 10. oktobra 1941. godine kada je u potpunosti srušen samo jedan zid. Nezadovoljni učinkom, jer je najveća bomba, božjom promisli, promašila cilj, došli su sutra sa tenkovima i zapalili sve što je bilo manastirsko. Te zveri u ljudskom obliku su streljale, ni krive ni dužne, svih 50 kaluđera - s gorčinom priča Doroteja.

U to vreme vladika žički bio  doktor filozofije i istorije Nikolaj Velimirović. Dobro znajući ko je on nemački vojnici su ga uhapsili, zatočili u manastir Ljubostinju, zatim u jednu crkvu u Banatu, a onda odveli u njemački logor Dahau. Preživeo je i kasnije umro u Americi.

Vreme za večernje bogosluženje u Žiči, klepalo poziva na molitvu. Zvuk udaraca drvenog čekića o dasku izmamljuje monahinje iz kelija koje žurno pognutih glava nestaju u polutami crkve. Mlađe članice sestrinstva vode one starije. Taj čudesni zvuk klepala prodire do kostiju vernika, budi u njima neobična osjećanja koja se razlivaju telom kao krv u venama. U polutami pred oltarom, koju razbija samo slaba svetlost sa kupole svetinje i titravo lelujanje sveća vladika Justin, svakoj monahinji pojedinačno i prisutnim na službi daje blagoslov.

Monahinje, kao senke, klize ispred ikona na oltaru, promiču hramom po nekom ustaljenom nevidljivom rasporedu, dok se one starije mole u drvenim stolicama uz zid hrama.

I dok drevnom ovom srpskom svetinjom, bruje glasovi monahinja, sa pevnice napolju rominja avgustovska letnja kišica dobujući po limenom krovu. Vernicima, utonulim u molitvu, izgleda da su sa njihovim dušama i duše Stefana Nemanje, Svetog Save, Stefana Prvovenčanog, vladike Nikolaja, pobijenih 50 mučenika kaluđera i svih onih koji su služili Bogu i ovom velikom manastiru.

Tripo Spahić, istoričar

Ostavite komentar

Sva polja označena * su neophodna

0 Comments

Vreme

Kraljevo Serbia Sunny, 22 °C
Current Conditions
Sunrise: 6:22 am   |   Sunset: 6:39 pm
55%     4.9 m/s     33.220 bar
Forecast
SRE Low: 10 °C High: 27 °C
ČET Low: 10 °C High: 26 °C
PET Low: 11 °C High: 26 °C
SUB Low: 13 °C High: 28 °C
NED Low: 11 °C High: 21 °C
PON Low: 9 °C High: 25 °C
UTO Low: 9 °C High: 15 °C
SRE Low: 6 °C High: 13 °C
ČET Low: 5 °C High: 14 °C
PET Low: 5 °C High: 20 °C